Σπλήνας

Ο σπλήνας βρίσκεται στο άνω αριστερό μέρος της κοιλιάς, πίσω από το στομάχι και κάτω από τα πλευρά. Συμμετέχει στη ρύθμιση των κυττάρων του αίματος και στην άμυνα έναντι ορισμένων λοιμώξεων. Οι παθήσεις του σπληνός περιλαμβάνουν τραυματισμούς, κύστεις, λοιμώξεις, αγγειακά προβλήματα, όγκους και αιματολογικές παθήσεις. Η αξιολόγηση συνδυάζει κλινική εξέταση, εξετάσεις αίματος και απεικόνιση, ενώ η θεραπεία κυμαίνεται από την παρακολούθηση έως την ελάχιστα επεμβατική ή ανοικτή χειρουργική.

Τραυματισμός και ρήξη σπληνός

Τι είναι: Κάκωση του σπληνός, συχνότερα μετά από τροχαίο ατύχημα, πτώση, αθλητικό τραυματισμό ή ισχυρό χτύπημα στο άνω αριστερό μέρος της κοιλιάς ή στα αριστερά πλευρά. Κυμαίνεται από μικρή κάκωση έως βαθιά ρήξη με αιμορραγία στην κοιλιά.

Συμπτώματα: Πόνος στο άνω αριστερό μέρος της κοιλιάς, ευαισθησία κάτω από τα αριστερά πλευρά και πόνος που αντανακλά στον αριστερό ώμο. Ζάλη, αδυναμία, ταχυκαρδία ή χαμηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να υποδηλώνουν σημαντική εσωτερική αιμορραγία.

Αντιμετώπιση: Πολλοί σταθεροί ασθενείς αντιμετωπίζονται χωρίς επέμβαση, με στενή παρακολούθηση. Η ενεργός αιμορραγία μπορεί να αντιμετωπιστεί με εμβολισμό της σπληνικής αρτηρίας, ενώ επείγουσα χειρουργική επέμβαση, συχνά σπληνεκτομή, απαιτείται σε αιμοδυναμική αστάθεια ή ανεξέλεγκτη αιμορραγία.

Κύστεις και παρασιτικές παθήσεις του σπληνός

Τι είναι: Κοιλότητες με υγρό στον σπλήνα: συγγενείς ή αληθείς κύστεις, μετατραυματικές ψευδοκύστεις ή παρασιτικές κύστεις λόγω εχινοκοκκίασης. Πολλές εντοπίζονται τυχαία σε υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία.

Συμπτώματα: Οι μικρές κύστεις συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα· οι μεγαλύτερες μπορεί να προκαλέσουν πόνο ή βάρος στο αριστερό υποχόνδριο, πρώιμο κορεσμό ή ναυτία.

Αντιμετώπιση: Οι απλές, μικρές και ασυμπτωματικές κύστεις συνήθως παρακολουθούνται. Μεγάλες, συμπτωματικές, αυξανόμενες ή επιπλεγμένες κύστεις μπορεί να χρειαστούν εκτομή της κύστης, μερική ή ολική σπληνεκτομή, με διατήρηση σπληνικού ιστού όταν είναι τεχνικά ασφαλές.

Λοιμώξεις και φλεγμονώδεις παθήσεις του σπληνός

Τι είναι: Απόστημα σπληνός, καντιντίαση, φυματίωση και σπληνική προσβολή από σαρκοείδωση. Το απόστημα δημιουργείται συνήθως όταν μικρόβια φτάσουν στον σπλήνα μέσω του αίματος.

Συμπτώματα: Πυρετός, ρίγος, καταβολή και πόνος στο άνω αριστερό μέρος της κοιλιάς, αν και δεν είναι πάντα παρόντα.

Αντιμετώπιση: Στοχευμένη αντιμικροβιακή αγωγή, συχνά με διαδερμική παροχέτευση υπό ακτινολογική καθοδήγηση. Σπληνεκτομή εξετάζεται όταν η ασφαλής παροχέτευση δεν είναι δυνατή, η λοίμωξη δεν ελέγχεται ή υπάρχει ρήξη.

Αγγειακές παθήσεις του σπληνός

Τι είναι: Έμφρακτο σπληνός, θρόμβωση σπληνικής φλέβας, ανεύρυσμα ή ψευδοανεύρυσμα σπληνικής αρτηρίας και σπάνιες αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες.

Συμπτώματα: Το έμφρακτο μπορεί να προκαλέσει πόνο στο αριστερό υποχόνδριο, πυρετό ή ευαισθησία. Η θρόμβωση σπληνικής φλέβας μπορεί να μην προκαλεί συμπτώματα ή να εκδηλωθεί με επιπλοκές πυλαίας υπέρτασης, ενώ τα ανευρύσματα συχνά βρίσκονται τυχαία.

Αντιμετώπιση: Το έμφρακτο αντιμετωπίζεται συνήθως συντηρητικά, με διερεύνηση του αιτίου. Το ανεύρυσμα ή ψευδοανεύρυσμα μπορεί να χρειαστεί ενδαγγειακό εμβολισμό ή χειρουργική αποκατάσταση.

Εστιακές βλάβες και όγκοι του σπληνός

Τι είναι: Αιμαγγείωμα, αμάρτωμα, λεμφαγγείωμα, φλεγμονώδης ψευδοόγκος, πρωτοπαθείς σπληνικοί όγκοι, αγγειοσάρκωμα, λέμφωμα και μεταστάσεις. Οι περισσότερες βλάβες ανακαλύπτονται τυχαία και είναι καλοήθεις.

Συμπτώματα: Οι καλοήθεις βλάβες συχνά δεν προκαλούν συμπτώματα· οι κακοήθεις μπορεί να σχετίζονται με απώλεια βάρους, πυρετό, νυχτερινούς ιδρώτες ή παθολογικές εξετάσεις αίματος.

Αντιμετώπιση: Οι τυπικές καλοήθεις βλάβες μπορούν να παρακολουθούνται. Χειρουργική θεραπεία εξετάζεται σε διαγνωστική αβεβαιότητα, αύξηση, συμπτώματα, αιμορραγικό κίνδυνο ή υποψία κακοήθειας.

Σπληνομεγαλία και υπερσπληνισμός

Τι είναι: Σπληνομεγαλία είναι η διόγκωση του σπληνός· υπερσπληνισμός είναι η υπερβολική απομάκρυνση κυττάρων του αίματος από τον σπλήνα, με χαμηλά αιμοπετάλια, ερυθρά ή λευκά αιμοσφαίρια. Αίτια είναι η ηπατική νόσος με πυλαία υπέρταση, αιματολογικές παθήσεις, λοιμώξεις και αυτοάνοσα νοσήματα.

Συμπτώματα: Βάρος στην άνω αριστερή κοιλιά και πρώιμος κορεσμός· στον υπερσπληνισμό, κόπωση, εύκολοι μώλωπες ή αιμορραγία.

Αντιμετώπιση: Η θεραπεία εστιάζει στο υποκείμενο αίτιο. Η σπληνεκτομή δεν είναι συνήθως η πρώτη επιλογή, αλλά μπορεί να συζητηθεί σε σημαντικά προβλήματα ή σε συγκεκριμένες αιματολογικές ενδείξεις.

Αιματολογικές παθήσεις που μπορεί να απαιτούν σπληνεκτομή

Τι είναι: Παθήσεις του αίματος όπως η ITP, η αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία, η κληρονομική σφαιροκυττάρωση, η θαλασσαιμία με συμπτωματική σπληνομεγαλία, η μυελοΐνωση και επιλεγμένες λευχαιμίες ή λεμφώματα.

Συμπτώματα: Αναιμία, θρομβοπενία, αιμόλυση, επαναλαμβανόμενες μεταγγίσεις ή πίεση από τον διογκωμένο σπλήνα· η ITP μπορεί να εκδηλωθεί με πετέχειες, εκχυμώσεις ή αιμορραγία.

Αντιμετώπιση: Η διάγνωση και η αρχική θεραπεία καθοδηγούνται από αιματολόγο. Η σπληνεκτομή εξετάζεται όταν μπορεί να προσφέρει ουσιαστικό όφελος, για παράδειγμα σε επίμονη ή υποτροπιάζουσα ITP ή σε κληρονομική σφαιροκυττάρωση.

Συγγενείς και ανατομικές παθήσεις του σπληνός

Τι είναι: Περιπλανώμενος σπλήνας και συστροφή του, επικουρικός σπλήνας, σπληνογοναδική σύντηξη και σπληνωμάτωση.

Συμπτώματα: Συχνά κανένα· η συστροφή περιπλανώμενου σπληνός μπορεί να προκαλέσει οξύ πόνο και απαιτεί άμεση αξιολόγηση.

Αντιμετώπιση: Ένας βιώσιμος περιπλανώμενος σπλήνας μπορεί να σταθεροποιηθεί χειρουργικά (σπληνοπηξία), ενώ σε έμφρακτο μπορεί να χρειαστεί σπληνεκτομή. Ο επικουρικός σπλήνας και η σπληνωμάτωση συνήθως δεν χρειάζονται θεραπεία.

Σπληνεκτομή και εμβολιασμοί

Ο σπλήνας δεν είναι απαραίτητος για την επιβίωση, όμως η απουσία του αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρής λοίμωξης από ορισμένα βακτήρια. Πριν από προγραμματισμένη σπληνεκτομή, ο εμβολιασμός έναντι πνευμονιόκοκκου, μηνιγγιτιδόκοκκου και Hib οργανώνεται κατά προτίμηση τουλάχιστον δύο εβδομάδες νωρίτερα, και κάθε πυρετός μετά από σπληνεκτομή χρειάζεται έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση. Σε πολλές προγραμματισμένες περιπτώσεις η σπληνεκτομή μπορεί να γίνει με ελάχιστα επεμβατική τεχνική.

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση.