Ποια είναι η διαφορά
Σπληνομεγαλία σημαίνει ότι ο σπλήνας είναι μεγαλύτερος από το φυσιολογικό. Υπερσπληνισμός σημαίνει ότι ο σπλήνας κατακρατεί ή απομακρύνει υπερβολικά κύτταρα του αίματος, με αποτέλεσμα χαμηλά αιμοπετάλια, ερυθρά ή λευκά αιμοσφαίρια. Οι δύο καταστάσεις συχνά συνυπάρχουν, αλλά δεν είναι ταυτόσημες.
Πώς εμφανίζονται και πώς διαγιγνώσκονται
Ηπατική νόσος με πυλαία υπέρταση, αιματολογικές παθήσεις, λοιμώξεις, αυτοάνοσα νοσήματα και ορισμένες κακοήθειες μπορεί να προκαλέσουν σπληνομεγαλία. Ο ασθενής μπορεί να μην έχει συμπτώματα ή να αναφέρει βάρος στην άνω αριστερή κοιλιά και πρώιμο κορεσμό. Στον υπερσπληνισμό μπορεί να εμφανίζονται κόπωση, εύκολοι μώλωπες ή αιμορραγία, ανάλογα με τις κυτταροπενίες.
Η αξιολόγηση περιλαμβάνει κλινική εξέταση, γενική αίματος, ηπατικό έλεγχο, στοχευμένες αιματολογικές εξετάσεις και υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία. Ο στόχος είναι να εντοπιστεί το αίτιο και να εκτιμηθεί αν η σπληνική λειτουργία προκαλεί κλινικά σημαντικές κυτταροπενίες.
Θεραπεία
Η θεραπεία εστιάζει πρωτίστως στο υποκείμενο αίτιο. Η σπληνεκτομή δεν αποτελεί συνήθως την πρώτη επιλογή, αλλά μπορεί να συζητηθεί όταν ο υπερσπληνισμός προκαλεί σημαντικά προβλήματα ή σε συγκεκριμένες αιματολογικές ενδείξεις. Σε όλους τους υποψηφίους για προγραμματισμένη σπληνεκτομή οργανώνονται οι κατάλληλοι εμβολιασμοί και η πρόληψη θρόμβωσης και λοιμώξεων.
Συχνές ερωτήσεις
Η σπληνομεγαλία σημαίνει υπερσπληνισμό;
Όχι. Σπληνομεγαλία είναι η αύξηση του μεγέθους, ενώ υπερσπληνισμός είναι η λειτουργική επίδραση στα κύτταρα του αίματος.
Πρέπει να αποφεύγω αθλήματα επαφής;
Σε σημαντική σπληνομεγαλία συχνά συνιστάται αποφυγή τραυματισμού στην κοιλιά έως ότου δοθούν εξατομικευμένες οδηγίες.
Πότε χρειάζεται σπληνεκτομή;
Όταν υπάρχει συγκεκριμένη και σημαντική ένδειξη, μετά από εκτίμηση της αιτίας και των εναλλακτικών θεραπειών.
Πότε να ζητήσετε ιατρική φροντίδα
Επισκεφθείτε γιατρό για δυσφορία ή αίσθημα πληρότητας στην άνω αριστερή κοιλιά, πρώιμο κορεσμό μετά από μικρά γεύματα, ανεξήγητους μώλωπες ή αιμορραγία (ρινορραγίες, αιμορραγία ούλων), επίμονο πυρετό, νυχτερινές εφιδρώσεις, απώλεια βάρους, έντονη κούραση ή ωχρότητα, ή επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις. Ζητήστε επείγουσα φροντίδα για ξαφνικό έντονο πόνο στην άνω αριστερή κοιλιά ή λιποθυμική τάση, επειδή ο διογκωμένος σπλήνας τραυματίζεται ευκολότερα και, σπάνια, αιμορραγεί.
Τι περιλαμβάνει η εκτίμηση
Ο γιατρός εξετάζει την κοιλιά και παραγγέλλει γενική αίματος με επίχρισμα, ηπατικές εξετάσεις και, όταν ενδείκνυται, εξετάσεις για ιογενείς λοιμώξεις και αυτοάνοσα ή αιματολογικά νοσήματα. Το υπερηχογράφημα μετρά τον σπλήνα και εξετάζει το ήπαρ και την πυλαία φλέβα, ενώ η αξονική ή η μαγνητική τομογραφία δίνει περισσότερες λεπτομέρειες. Οι αιματολόγοι συμμετέχουν όταν υπάρχει υποψία αιματολογικής νόσου και, μερικές φορές, χρειάζεται εξέταση του μυελού των οστών.
Στόχος είναι να βρεθεί η αιτία και να εκτιμηθεί αν ο σπλήνας απομακρύνει τα κύτταρα του αίματος ταχύτερα από ό,τι παράγονται (υπερσπληνισμός) και αν αυτό προκαλεί πρόβλημα.
Θεραπεία και ανάρρωση
Η θεραπεία κατευθύνεται κυρίως στην αιτία, όπως μια ηπατική νόσος, μια λοίμωξη, μια αιματολογική διαταραχή ή μια αυτοάνοση πάθηση. Η αφαίρεση του σπλήνα εξετάζεται όταν ο υπερσπληνισμός προκαλεί σημαντικά χαμηλές τιμές αίματος, αιμορραγία ή ανάγκη για μεταγγίσεις, ή για συγκεκριμένες αιματολογικές ενδείξεις, αφού ζυγιστούν οι υπόλοιπες επιλογές. Σε ορισμένους ασθενείς με πυλαία υπέρταση, η μερική απόφραξη της αιμάτωσης του σπλήνα (εμβολισμός) αποτελεί εναλλακτική που διατηρεί μέρος του σπλήνα.
Όταν ο σπλήνας είναι πολύ μεγάλος, η επέμβαση είναι πιο σύνθετη και ο κίνδυνος θρόμβου στη σπληνική ή την πυλαία φλέβα μετά την επέμβαση είναι μεγαλύτερος· γι’ αυτό η ομάδα σχεδιάζει πρόληψη θρόμβωσης και απεικονιστική παρακολούθηση. Μετά την αφαίρεση ισχύουν οι οδηγίες για εμβόλια και πυρετό του άρθρου για τη σπληνεκτομή.
Περισσότερες ερωτήσεις για τον διογκωμένο σπλήνα
Είναι πάντα σοβαρός ένας διογκωμένος σπλήνας;
Όχι. Μπορεί να διογκωθεί προσωρινά σε λοιμώξεις όπως η λοιμώδης μονοπυρήνωση και να επανέλθει στο φυσιολογικό. Σημασία έχουν η αιτία και το αν επιμένει.
Μπορεί ένας διογκωμένος σπλήνας να επανέλθει στο φυσιολογικό;
Συχνά ναι, όταν αντιμετωπιστεί η αιτία. Για παράδειγμα, μπορεί να συρρικνωθεί όταν υποχωρήσει μια λοίμωξη ή ελεγχθεί μια ηπατική νόσος.
Θα λύσει το πρόβλημα η αφαίρεση του σπλήνα;
Μπορεί να διορθώσει τις χαμηλές τιμές αίματος, αλλά δεν θεραπεύει την υποκείμενη αιτία, οπότε η αρχική πάθηση χρειάζεται συνεχιζόμενη φροντίδα.
