Παγκρεατική ψευδοκύστη και παγκρεατικές συλλογές

Μια παγκρεατική ψευδοκύστη είναι μια εντοπισμένη συλλογή υγρού που σχηματίζεται γύρω από το πάγκρεας μετά από φλεγμονή ή τραυματισμό του. Σε αντίθεση με τις αληθείς κύστεις του παγκρέατος ή τα κυστικά νεοπλάσματα, δεν έχει φυσιολογικό επιθηλιακό τοίχωμα. Περιβάλλεται από ινώδη και φλεγμονώδη ιστό και περιέχει κυρίως παγκρεατικό υγρό.

Δεν είναι κάθε συλλογή υγρού μετά από παγκρεατίτιδα ψευδοκύστη. Στις πρώτες εβδομάδες μπορεί να υπάρχουν οξείες περιπαγκρεατικές συλλογές, ενώ μετά από νεκρωτική παγκρεατίτιδα μπορεί να αναπτυχθεί περιχαρακωμένη νέκρωση, η οποία περιέχει υγρό και νεκρωμένο ιστό. Η σωστή διάκριση είναι σημαντική, επειδή καθορίζει την καταλληλότερη αντιμετώπιση.

Πώς εμφανίζεται

Η ψευδοκύστη εμφανίζεται συχνότερα μετά από οξεία παγκρεατίτιδα, ιδιαίτερα όταν η φλεγμονή ήταν σημαντική ή συνοδεύτηκε από διαφυγή παγκρεατικού υγρού. Μπορεί επίσης να σχετίζεται με χρόνια παγκρεατίτιδα, όπου η μακροχρόνια φλεγμονή και οι στενώσεις ή οι λίθοι του παγκρεατικού πόρου αυξάνουν την πίεση μέσα στον αδένα.

Η συλλογή χρειάζεται χρόνο για να οργανωθεί. Μια πραγματική ψευδοκύστη συνήθως έχει σαφές τοίχωμα μετά από περίπου τέσσερις εβδομάδες. Μπορεί να επικοινωνεί με τον παγκρεατικό πόρο ή να ασκεί πίεση στο στομάχι, το δωδεκαδάκτυλο ή τους χοληφόρους πόρους.

Συμπτώματα

Μικρές ψευδοκύστεις μπορεί να μη δώσουν κανένα σύμπτωμα και να διαπιστωθούν τυχαία σε επανέλεγχο μετά από παγκρεατίτιδα. Όταν προκαλούν συμπτώματα, τα συνηθέστερα είναι επίμονος πόνος στο άνω μέρος της κοιλιάς ή στην πλάτη, ναυτία, έμετοι, αίσθημα πληρότητας και πρώιμος κορεσμός.

Μεγάλες ή επιπλεγμένες συλλογές μπορεί να προκαλέσουν απόφραξη της εξόδου του στομάχου ή του χοληδόχου πόρου, με εμέτους ή ίκτερο. Πυρετός, ρίγος και επιδείνωση του πόνου μπορεί να υποδηλώνουν λοίμωξη. Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστεί αιμορραγία μέσα στη συλλογή ή από γειτονικό αγγείο.

Διάγνωση

Η αξονική τομογραφία με σκιαγραφικό είναι συνήθως η βασική εξέταση. Δείχνει το μέγεθος, τη θέση, το τοίχωμα και τη σχέση της συλλογής με το στομάχι, το δωδεκαδάκτυλο, τα αγγεία και τον παγκρεατικό πόρο. Η μαγνητική τομογραφία με MRCP είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν χρειάζεται καλύτερη εκτίμηση του παγκρεατικού πόρου ή όταν υπάρχει αμφιβολία για το περιεχόμενο της συλλογής.

Το ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα μπορεί να επιβεβαιώσει την καταλληλότητα για ενδοσκοπική παροχέτευση και να επιτρέψει ασφαλή προσπέλαση αποφεύγοντας αγγεία. Όταν η εικόνα δεν είναι τυπική ή υπάρχει υποψία κυστικού νεοπλάσματος, η αξιολόγηση γίνεται πιο εξειδικευμένα.

Θεραπεία

Μια ασυμπτωματική και μη επιπλεγμένη ψευδοκύστη συνήθως δεν χρειάζεται άμεση παρέμβαση, ανεξάρτητα από το μέγεθός της. Παρακολουθείται με απεικόνιση και κλινική αξιολόγηση. Η απόφαση για θεραπεία δεν βασίζεται μόνο σε έναν αριθμό εκατοστών, αλλά στα συμπτώματα, στην πορεία της συλλογής και στις πιθανές επιπλοκές.

Παροχέτευση εξετάζεται όταν υπάρχει επίμονος πόνος, ναυτία ή έμετοι από πίεση του στομάχου, ίκτερος από πίεση των χοληφόρων, λοίμωξη, αιμορραγία, γρήγορη αύξηση ή αβεβαιότητα στη διάγνωση. Σε κατάλληλες περιπτώσεις, η ενδοσκοπική παροχέτευση μέσω του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου, με καθοδήγηση ενδοσκοπικού υπερηχογραφήματος, είναι συχνά η προτιμώμενη ελάχιστα επεμβατική μέθοδος.

Διαδερμική παροχέτευση μπορεί να είναι κατάλληλη σε επιλεγμένες καταστάσεις, ιδίως όταν δεν είναι εφικτή ενδοσκοπική προσπέλαση ή όταν ο ασθενής είναι σοβαρά πάσχων. Χειρουργική αντιμετώπιση — λαπαροσκοπική, ρομποτική ή ανοικτή — έχει ρόλο όταν η συλλογή δεν είναι κατάλληλη για ενδοσκοπική θεραπεία, όταν υπάρχει υποτροπή ή όταν απαιτείται ταυτόχρονα διόρθωση παθολογίας του παγκρεατικού πόρου. Η επέμβαση συνήθως δημιουργεί εσωτερική παροχέτευση προς το στομάχι ή το λεπτό έντερο.

Παράλληλα, αντιμετωπίζεται το αίτιο της παγκρεατίτιδας. Για παράδειγμα, σε χολολιθιασική παγκρεατίτιδα μπορεί να προγραμματιστεί χολοκυστεκτομή, ενώ σε χρόνια παγκρεατίτιδα αξιολογούνται η κατανάλωση αλκοόλ, το κάπνισμα και τυχόν πρόβλημα του παγκρεατικού πόρου.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι η ψευδοκύστη καρκίνος;

Όχι. Η ψευδοκύστη είναι επιπλοκή φλεγμονής ή κάκωσης του παγκρέατος. Επειδή όμως ορισμένα κυστικά νεοπλάσματα μπορεί να μοιάζουν με ψευδοκύστη, είναι σημαντικό να επιβεβαιώνεται η διάγνωση.

Θα φύγει μόνη της;

Πολλές ψευδοκύστεις μικραίνουν ή παραμένουν σταθερές χωρίς παρέμβαση. Η πιθανότητα αυτόματης υποχώρησης εξαρτάται από την αιτία, τη διάρκεια, την επικοινωνία με τον παγκρεατικό πόρο και την παρουσία συμπτωμάτων.

Χρειάζεται παροχέτευση επειδή είναι μεγάλη;

Όχι κατ’ ανάγκην. Η παρέμβαση βασίζεται κυρίως στα συμπτώματα και στις επιπλοκές, όχι μόνο στο μέγεθος.

Είναι προτιμότερη η ενδοσκοπική ή η χειρουργική θεραπεία;

Η ενδοσκοπική παροχέτευση είναι συχνά η πρώτη επιλογή όταν η ανατομία είναι κατάλληλη. Η χειρουργική θεραπεία παραμένει πολύ αποτελεσματική και είναι η σωστή λύση σε ορισμένες σύνθετες περιπτώσεις.

Πότε πρέπει να ζητήσω άμεση βοήθεια;

Υψηλός πυρετός, ρίγος, ξαφνική επιδείνωση του πόνου, λιποθυμική τάση, έμετος με αίμα, μαύρα κόπρανα ή ίκτερος απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Οι πληροφορίες αυτές είναι γενικές και δεν υποκαθιστούν εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση.